शासनाच्या लोककेंद्रित आरोग्य धोरणाला बळ; स्थानिक प्रश्नांना मिळणार थेट मंत्रालयापर्यंत आवाज
विर पुणेकर | श्रमिक मंथन
राजुरा | राज्यातील आरोग्य यंत्रणा अधिक सक्षम, पारदर्शक आणि लोकाभिमुख करण्याच्या दिशेने महाराष्ट्र शासनाने महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला असून स्थानिक लोकप्रतिनिधींना आरोग्य व्यवस्थापन प्रक्रियेत सक्रियपणे सहभागी करून घेण्याचा उपक्रम हाती घेतला आहे. या निर्णयाअंतर्गत सार्वजनिक आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्री प्रकाश आबिटकर यांच्या वतीने राजुरा नगरपालिकेचे नगराध्यक्ष अरुण रामचंद्र धोटे यांची जनआरोग्य समिती सदस्य म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. मंत्रालय, मुंबई येथून जारी करण्यात आलेल्या अधिकृत पत्रामुळे राजुरा शहराच्या आरोग्य क्षेत्राला नवी दिशा मिळणार असल्याची अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
राज्य शासनाने स्थानिक स्तरावरील आरोग्य सेवांमध्ये लोकसहभाग वाढविण्याचा निर्धार व्यक्त करत आमदारांच्या अध्यक्षतेखाली “एकात्मिक आरोग्यवर्धिनी समिती” स्थापन करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या समितीच्या माध्यमातून नागरी प्राथमिक आरोग्य केंद्रांमधील जनआरोग्य समित्या तसेच विविध रुग्णालयांतील रुग्ण कल्याण समित्यांचे कार्य अधिक प्रभावी करण्यावर भर दिला जाणार आहे. यामुळे आरोग्य सेवा केवळ प्रशासकीय चौकटीपुरती मर्यादित न राहता लोकांच्या गरजा आणि अपेक्षांशी अधिक जवळीक साधू शकणार आहे.
सध्या आरोग्य क्षेत्रासमोर संसर्गजन्य रोग, स्वच्छतेचा अभाव, अपुरी आरोग्य सुविधा, पोषणविषयक समस्या, पिण्याच्या पाण्याची गुणवत्ता आणि रोगप्रतिबंधक उपाययोजनांची प्रभावी अंमलबजावणी यांसारखी अनेक आव्हाने उभी आहेत. या पार्श्वभूमीवर शासनाने आरोग्य व्यवस्थापनात लोकप्रतिनिधींना सहभागी करून घेतल्याने स्थानिक स्तरावरील समस्यांची अचूक माहिती शासनापर्यंत पोहोचण्यास मदत होणार आहे. तसेच नागरिकांच्या तक्रारी, अपेक्षा आणि आरोग्यविषयक गरजांचा विचार करून निर्णय प्रक्रिया अधिक परिणामकारक होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
नगराध्यक्ष अरुण धोटे हे राजुरा शहरातील विविध नागरी प्रश्नांवर सातत्याने भूमिका मांडणारे आणि स्थानिक प्रशासनाशी समन्वय साधून विकासकामांना गती देणारे लोकप्रतिनिधी म्हणून ओळखले जातात. त्यांच्या नियुक्तीमुळे राजुरा शहरातील आरोग्यविषयक मूलभूत समस्या, नागरी आरोग्य केंद्रांची गरज, वैद्यकीय सुविधांची उपलब्धता तसेच सार्वजनिक आरोग्याशी संबंधित विविध प्रश्न अधिक प्रभावीपणे शासनाच्या निदर्शनास आणून देता येणार आहेत. स्थानिक परिस्थितीचा त्यांना असलेला अनुभव आणि जनसामान्यांशी असलेला थेट संपर्क समितीच्या कामकाजासाठी उपयुक्त ठरणार असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.
विशेष म्हणजे, शासनाने राबविलेल्या या उपक्रमामुळे आरोग्य क्षेत्रातील उत्तरदायित्व वाढण्यास मदत होणार आहे. आरोग्य सेवा पुरविणाऱ्या यंत्रणा, स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि नागरिक यांच्यातील संवाद अधिक सुदृढ होऊन लोकहिताचे निर्णय जलदगतीने घेता येतील. याशिवाय स्वच्छता, पोषण, माता-बाल आरोग्य, प्रतिबंधात्मक आरोग्य सेवा आणि जनजागृती अभियानांना देखील नवी चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
राजुरा शहरासह परिसरातील नागरिकांनी नगराध्यक्ष अरुण धोटे यांच्या नियुक्तीचे स्वागत केले असून ही नियुक्ती केवळ एका पदाची जबाबदारी नसून राजुरा शहराच्या आरोग्यविषयक भवितव्याशी निगडित महत्त्वाची संधी असल्याची भावना व्यक्त होत आहे. आरोग्य क्षेत्रातील प्रलंबित प्रश्नांना गती मिळावी, नागरिकांना दर्जेदार आरोग्य सुविधा उपलब्ध व्हाव्यात आणि शासनाच्या आरोग्यविषयक योजनांचा लाभ तळागाळातील प्रत्येक नागरिकापर्यंत पोहोचावा, यासाठी ही नियुक्ती महत्त्वपूर्ण ठरणार असल्याचे बोलले जात आहे.
राज्य शासनाच्या या निर्णयामुळे आरोग्य व्यवस्थापनात लोकसहभागाची नवी पायरी निर्माण झाली असून राजुरा शहरासाठीही हा एक सकारात्मक आणि दूरगामी परिणाम घडविणारा टप्पा मानला जात आहे. आता जनआरोग्य समितीच्या माध्यमातून स्थानिक प्रश्नांना किती प्रभावीपणे न्याय मिळतो आणि आरोग्य सेवांमध्ये कितपत गुणात्मक सुधारणा घडते, याकडे नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.
